Tolerancje wymiarowe rur i prętów — jak je rozumieć (PC / akryl XT / akryl Cast)
Wymiary katalogowe (nominalne) to punkt odniesienia. W realnej produkcji rury i pręty z tworzyw sztucznych zawsze mają dopuszczalne odchyłki — i właśnie te tolerancje decydują o tym, czy element będzie prawidłowo pasować do opraw, uchwytów, gniazd, tulei czy uszczelek (np. O-ring).
W przypadku wielu tworzyw tolerancje są podawane procentowo, czyli dopuszczalna odchyłka w milimetrach rośnie wraz z wymiarem.
Jak liczyć tolerancję procentową w mm?
- ± 1% → odchyłka = wymiar nominalny × 0,01
- ± 2% → odchyłka = wymiar nominalny × 0,02
Przykłady:
- Ø 100 mm i tolerancja ± 1% → ± 1,0 mm
- Ø 200 mm i tolerancja ± 2% → ± 4,0 mm
Tolerancje wymiarowe rur z poliwęglanu (PC)
Poliwęglan (PC) to materiał o bardzo dobrych właściwościach mechanicznych i optycznych. Aby zapewnić wysoką powtarzalność montażu, poniżej przedstawiamy dopuszczalne odchyłki.
1) Tolerancja średnicy zewnętrznej (OD)
Zakres średnic zewnętrznych | Tolerancja |
|---|---|
od Ø 7 mm do Ø 150 mm | ± 1,0 % |
od Ø 160 mm do Ø 300 mm | ± 2,0 % |
2) Tolerancja średnicy wewnętrznej (ID)
Zakres średnic wewnętrznych | Tolerancja |
|---|---|
od Ø 7 mm do Ø 150 mm | ± 1,5 % |
od Ø 160 mm do Ø 250 mm | ± 2,5 % |
3) Tolerancja grubości ścianki
Średnica rury (Ø) | Tolerancja grubości ścianki |
|---|---|
od 7 mm do 64 mm | ± 5 % |
od 70 mm do 100 mm | ± 8 % |
od 110 mm do 200 mm | ± 10 % |
od 220 mm do 250 mm | ± 15 % |
Tolerancje wymiarowe rur akrylowych ekstrudowanych (XT)
Rury ekstrudowane (XT) mają inną charakterystykę tolerancji niż rury wylewane (Cast/GS). Poniższe dane dotyczą technologii ekstruzji.
1) Tolerancja średnicy zewnętrznej (OD)
Zakres średnic zewnętrznych | Tolerancja |
|---|---|
od Ø 7 mm do Ø 150 mm | ± 1,0 % |
od Ø 160 mm do Ø 300 mm | ± 2,0 % |
2) Tolerancja średnicy wewnętrznej (ID)
Zakres średnic wewnętrznych | Tolerancja |
|---|---|
od Ø 7 mm do Ø 150 mm | ± 1,5 % |
od Ø 160 mm do Ø 300 mm | ± 2,5 % |
3) Tolerancja grubości ścianki
Średnica rury (Ø) | Tolerancja |
|---|---|
od 7 mm do 64 mm | ± 5 % |
od 70 mm do 100 mm | ± 8 % |
od 110 mm do 200 mm | ± 10 % |
od 220 mm do 300 mm | ± 15 % |
4) Tolerancja długości cięcia
Standardowa tolerancja długości: ± 1,0 mm
Tolerancje wymiarowe: rury akrylowe wylewane (Cast)
Rury wylewane (Cast) charakteryzują się bardzo dobrą jakością optyczną. Ze względu na proces odlewania tolerancje mogą być inne — w tym asymetryczne dla średnicy zewnętrznej.
1) Tolerancja średnicy zewnętrznej (OD) — asymetryczna
Zakres średnic zewnętrznych | Tolerancja |
|---|---|
od Ø 50 mm do Ø 100 mm | • 1,0% / - 1,5% |
od Ø 110 mm do Ø 500 mm | • 1,0% / - 1,5% |
2) Tolerancja grubości ścianki
Grubość ścianki | Tolerancja |
|---|---|
3 mm | ± 20 % |
4 mm | ± 15 % |
od 5 mm do 15 mm | ± 20 % |
3) Tolerancja długości cięcia
Standardowa tolerancja długości: ± 1,0 mm
Przykład wyliczenia (OD): dla rury Ø 200 mm dopuszczalny wymiar może wynosić od 197 mm (-1,5%) do 202 mm (+1%).
Specyfikacja tolerancji wymiarowych dla prętów (okrągłe i kwadratowe)
1) Pręty okrągłe — tolerancja średnicy
Zakres średnic (Ø) | Tolerancja wymiarowa |
|---|---|
od 2 mm do 30 mm | ± 0,1 mm |
od 32 mm do 60 mm | ± 0,3 mm |
od 65 mm do 200 mm | ± 0,5 mm |
2) Pręty kwadratowe — tolerancja boku
Wymiar boku | Tolerancja wymiarowa |
|---|---|
od 6 mm do 30 mm | ± 0,3 mm |
od 35 mm do 60 mm | ± 0,5 mm |
od 65 mm do 200 mm | ± 1,0 mm |
3) Tolerancja długości cięcia
Tolerancja długości: ± 2,0 mm
FAQ (krótko)
Czy mogę zamówić “dokładnie” konkretny wymiar?
W praktyce zawsze obowiązuje tolerancja. Przy bardzo wymagającym pasowaniu warto przewidzieć zapas projektowy lub obróbkę wykańczającą.
Który wymiar jest krytyczny: Ø zewnętrzna czy wewnętrzna?
Zależy od zastosowania: pasowanie na zewnątrz (OD) vs element wkładany / przepływ (ID).